Ipa ti awọn vitamin ninutítọ́jú àwọn adìyẹ.
Àwọn Fítámì jẹ́ ìpele pàtàkì ti àwọn èròjà oníwọ̀n-mọ́lẹ́kúùlù tí ó rọrùn tí ó ṣe pàtàkì fún àwọn adìyẹ láti máa tọ́jú ìwàláàyè, ìdàgbàsókè àti ìdàgbàsókè, iṣẹ́ ara déédé àti ìṣiṣẹ́ ara.
Adie ko nilo Vitamin pupọ, ṣugbọn o ṣe ipa pataki ninu iṣelọpọ ti ara adie.
Àwọn kòkòrò àrùn díẹ̀ ló wà nínú oúnjẹ àwọn adìyẹ, a kò sì lè ṣe àgbékalẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fítámì nínú ara, nítorí náà wọn kò lè bá àìní mu, a sì gbọ́dọ̀ mú wọn kúrò nínú oúnjẹ náà.
Tí kò bá tó, yóò fa àìlera ìṣiṣẹ́ ara, ìdínkù ìdàgbàsókè àti onírúurú àìsàn, àti ikú pàápàá nínú àwọn ọ̀ràn líle koko. Àwọn olùtọ́jú àti àwọn ọmọ adìyẹ kékeré ní àwọn ohun tí ó pọndandan fún àwọn vitamin. Nígbà míìrán, ìṣẹ̀dá ẹyin àwọn adìyẹ kì í lọ sílẹ̀, ṣùgbọ́n ìwọ̀n ìbímọ àti ìwọ̀n ìbímọ kì í ga, èyí tí àìsí àwọn vitamin kan ń fà.
1.Àwọn Fítámì tí ó lè túká sí ọ̀rá
1-1. Vitamin A (Vitamin tó ń gbé ìdàgbàsókè lárugẹ)
Ó lè mú kí ojú ríran dáadáa, ó lè dáàbò bo iṣẹ́ déédéé ti àwọn sẹ́ẹ̀lì epithelial àti àsopọ iṣan ara, ó lè mú kí ìdàgbàsókè àti ìdàgbàsókè àwọn adìyẹ pọ̀ sí i, ó lè mú kí oúnjẹ pọ̀ sí i, ó sì lè mú kí ìdènà sí àwọn àrùn àti àwọn kòkòrò àrùn pọ̀ sí i.
Àìsí Vitamin A nínú oúnjẹ yóò fa ìfọ́jú adìyẹ ní alẹ́, ìdàgbàsókè díẹ̀díẹ̀, ìdínkù ìwọ̀n ìṣẹ̀dá ẹyin, ìdínkù ìwọ̀n ìbímọ, ìwọ̀n ìbímọ kékeré, àìlèfaradà àrùn, àti ìfaradà onírúurú àrùn. Tí Vitamin A bá pọ̀ jù nínú oúnjẹ náà, ìyẹn ni pé, ó ju ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá lọ nínú gbogbo àgbáyé/kg, yóò mú kí ikú àwọn ọmọ inú rẹ̀ pọ̀ sí i ní àkókò ìbímọ. Vitamin A ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ epo ẹ̀dọ̀ cod, àti pé koríko alfalfa ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ carotene nínú.
1-2. Fítámìnì D
Ó níí ṣe pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ kálísíọ́mù àti fírósófù nínú àwọn ẹyẹ, ó ń mú kí kálísíọ́mù àti fírósófù gba inú ìfun kékeré, ó ń ṣe àkóso ìyọkúrò kálísíọ́mù àti fírósófù nínú kíndìnrín, ó sì ń mú kí kálísíọ́mù àti fírósófù wà ní déédéé nínú egungun.
Tí ẹran adìyẹ náà kò bá ní Vitamin D tó, ìṣiṣẹ́ ara rẹ̀ kò ní jẹ́ kí egungun rẹ̀ dàgbà, èyí tó máa ń dí i lọ́wọ́ láti dàgbà, èyí tó máa ń yọrí sí ríkìtì, ìgbọ̀nsẹ̀ tó rọ̀ tí ó sì lè tẹ̀, ẹsẹ̀ àti sternum, ẹyin tó tinrin tàbí tó rọ̀, ìdínkù nínú ìṣẹ̀dá ẹyin àti bí wọ́n ṣe ń bí ọmọ, ìdàgbàsókè tí kò dára, ìyẹ́ rẹ̀ ṣòro, ẹsẹ̀ rẹ̀ sì máa ń rọ̀, ẹsẹ̀ rẹ̀ sì máa ń rọ̀.
Sibẹsibẹ, Vitamin D ti o pọ ju le ja si majele adie. Vitamin D ti a mẹnuba nihin tọka si Vitamin D3, nitori pe adie ni agbara to lagbara lati lo Vitamin D3, ati pe epo ẹdọ cod ni D3 diẹ sii.
1-3. Fítámìnì E
Ó ní í ṣe pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ ara àwọn nukliic acids àti ìyípadà àwọn enzymes, ó ń mú kí iṣẹ́ gbogbo àwọn awọ ara sẹ́ẹ̀lì ṣiṣẹ́ dáadáa, ó sì lè mú kí iṣẹ́ àjẹ́sára lágbára sí i, ó ń mú kí agbára àwọn adìyẹ láti kojú àrùn sunwọ̀n sí i, ó sì tún ń mú kí ipa ìdènà ìdààmú pọ̀ sí i.
Àìsí Vitamin E nínú àwọn adìyẹ ń ní àrùn encephalomalacia, èyí tí yóò fa àwọn ìṣòro ìbímọ, ìṣẹ̀dá ẹyin tí kò pọ̀ àti àìlèbímọ. Fífi Vitamin E kún oúnjẹ lè mú kí ìbímọ pọ̀ sí i, kí ó mú kí ìdàgbàsókè àti ìdàgbàsókè sunwọ̀n sí i, kí ó sì mú kí agbára ìdènà àrùn pọ̀ sí i. Vitamin E pọ̀ nínú oúnjẹ ewéko, kòkòrò ọkà àti ẹyin.
1-4. Fítámìnì K
Ó jẹ́ èròjà pàtàkì fún àwọn adìyẹ láti máa mú kí ìṣàn ẹ̀jẹ̀ dúró déédéé, a sì sábà máa ń lò ó láti dènà àti láti tọ́jú àwọn àrùn ìṣàn ẹ̀jẹ̀ tí àìtó Vitamin K ń fà. Àìsí Vitamin K nínú adìyẹ lè fa àwọn àrùn ìṣàn ẹ̀jẹ̀, àkókò ìṣàn ẹ̀jẹ̀ fún ìgbà pípẹ́, àti ìbàjẹ́ sí àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ kéékèèké, èyí tí ó lè fa ìṣàn ẹ̀jẹ̀ púpọ̀. Tí ìwọ̀n Vitamin K tí a ṣe àdàpọ̀ bá ju ìlọ́po ẹgbẹ̀rún kan lọ tí a nílò fún ìlò déédéé, ìpalára yóò wáyé, Vitamin K sì pọ̀ nínú oúnjẹ ewéko àti soybeans.
2. awọn vitamin ti o le tituka ninu omi
2-1. Fítámìnì B1 (tíámínì)
Ó níí ṣe pẹ̀lú mímú ìṣiṣẹ́ carbohydrate àti iṣẹ́ ọpọlọ àwọn adìyẹ dúró, ó sì níí ṣe pẹ̀lú ìlànà jíjẹ oúnjẹ déédéé. Tí oúnjẹ kò bá tó, àwọn adìyẹ máa ń ní àìní oúnjẹ, àìlera iṣan, pípadánù ìwọ̀n ara, àìjẹunjẹ àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ mìíràn. Àìtó líle koko máa ń hàn gẹ́gẹ́ bí polyneuritis pẹ̀lú orí tí ó yí padà. Thiamine pọ̀ nínú oúnjẹ ewéko àti koríko.
2-2. Fítámìnì B2 (ríbófáfínì)
Ó ń kó ipa pàtàkì nínú redox in vivo, ó ń ṣàkóso ìmí sẹ́ẹ̀lì, ó sì ń kópa nínú agbára àti ìṣiṣẹ́ amuaradagba. Tí kò bá sí riboflavin, àwọn ọmọ adìyẹ kò dàgbà dáadáa, pẹ̀lú ẹsẹ̀ rírọ̀, ìka ẹsẹ̀ tí ó tẹ̀ sí inú, àti ara kékeré. Riboflavin pọ̀ nínú oúnjẹ ewéko, oúnjẹ koríko, ìwúkàrà, oúnjẹ ẹja, bran àti alikama.
2-3. Fítámìnì B3 (àsídì pantothenic)
Ó níí ṣe pẹ̀lú carbohydrate, protein àti ọ̀rá tí ó ń ṣiṣẹ́, dermatitis nígbà tí kò bá sí, ìyẹ́ tí ó le koko, ìdàgbàsókè tí kò lágbára, egungun kúkúrú àti nínípọn, ìwọ̀n ìwàláàyè tí ó lọ sílẹ̀, ọkàn àti ẹ̀dọ̀ ńlá, hypoplasia iṣan, hypertrophy ti àwọn oríkèé orúnkún, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Pantothenic acid kì í dúró ṣinṣin, ó sì rọrùn láti bàjẹ́ nígbà tí a bá dapọ̀ mọ́ oúnjẹ, nítorí náà, a sábà máa ń lo iyọ̀ calcium gẹ́gẹ́ bí afikún. Pantothenic acid pọ̀ nínú ìwúkàrà, bran àti alikama.
2-4. Fítámìn pp (níásínì)
Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èròjà pàtàkì nínú àwọn enzymes, èyí tí a yípadà sí nicotinamide nínú ara, tí ó ń kópa nínú ìṣe redox nínú ara, ó sì ń kó ipa pàtàkì nínú mímú iṣẹ́ déédéé ti awọ ara àti àwọn ẹ̀yà ara tí ń jẹ oúnjẹ dúró. Ìbéèrè fún àwọn ọmọ adìyẹ ga, àìní oúnjẹ, ìdàgbàsókè lọ́ra, ìyẹ́ àti ìṣàn omi, egungun ẹsẹ̀ tí ó tẹ̀, àti ìwọ̀n ìwàláàyè tí ó lọ sílẹ̀; àìsí àwọn adìyẹ àgbàlagbà, ìwọ̀n ìṣelọ́pọ́ ẹyin, dídára ìkarahun ẹyin, ìwọ̀n ìbímọ gbogbo wọn ló ń dínkù. Síbẹ̀síbẹ̀, níacin púpọ̀ jù nínú oúnjẹ yóò fa ikú ọmọ inú àti ìwọ̀n ìbímọ kékeré. Níacin pọ̀ nínú ìwúkàrà, ewa, ẹ̀ka igi, ohun èlò ewéko, àti oúnjẹ ẹja.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹjọ-01-2022
